donderdag 18 januari 2018
Inloggen

Login to your account

Username *
Password *
Remember Me

Overal in het land had je Achterhuizen. Hooizolders, donkere hoeken, kelders, stallen, verborgen kamertjes. Met groot gevaar voor eigen leven hebben ook Wegdammers in de Tweede Wereldoorlog Joden in hun huis verstopt. Fietsenmaker Ten Elzen, Schonenborg, Bauhuis, Smit op de grens van Hengevelde en Wiene en Lansink op de Brummelhuizerbrink, eveneens nabij Hengevelde, waren de bekendste voorbeelden. De Joden moesten onderduiken, anders was de gaskamer in een concentratiekamp hun eindbestemming. Deze dagen vieren we de bevrijding van ons land. Het is zeventig jaar geleden intussen. De media besteden veel aandacht aan deze ongekend belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis. Op Wegdam Nieuws zijn we de afgelopen tijd tegelmatig teruggegaan naar de oorlogstijd. We spraken met ooggetuigen over het bombardement in 1943, over de ramp op de boerderij van Ten Heggeler (de Bolscher) in november ’44 en over de bevrijding van het dorp op 1 april 1945.
In dit verhaal blikken we terug op de onversaagde moed van een aantal Wegdammers die destijds Joden in hun huis verstopten. Als het mislukte, waren niet alleen die Joden, maar ook de eigenaren van de schuiladressen de klos.

De schoolbanken waren veel te hard voor hen, ze probeerden een tijdje het vak van bouwvakker uit, maar in hun hoofd hoorden ze steeds vaker het geluid van ronkende rocknummers. Toen er een echte gitaar in hun leven kwam, was kiezen niet moeilijk meer. Ze wilden muziek maken. En zie ze nu eens staan, her en der op de podia. Met zijn tweeën of in een uitgebreidere setting. Echte rockers zijn het, muzikanten tot in elke vezel van hun lichaam. Het applaus voor de gebroeders Jacco en Lennard Kiezenbrink uit Hengevelde zwelt aan. Met het jaar worden ze beter. Hoog tijd voor een interview op Wegdam Nieuws.
(foto boven: rechts Lennard, links Jacco)

Eén druk op de knop en we zien het bijna kale hoofd van een dierenarts uit Noorwegen voor ons. Het is een doordeweekse avond. Namens Wegdam Nieuws heb ik in zijn ouderlijk huis aan de Bentelosestraat contact gezocht en gekregen met Niek Schreijer (44) die zich sinds 2006 in het Noorse dorp Stranda heeft gevestigd. Hij oogt tevreden. Of hij ooit terugkeert naar Twente? ‘Zeg nooit nooit’, antwoordt hij diplomatiek, maar ik hoor aan zijn stem dat hij voor altijd in Noorwegen blijft.
De serie over grenzeloze Wegdammers was een half jaar weg. We pakken het weer op met Niek. Moeder Truus, vader Gerrit en ik hebben via skype verbinding gekregen met hem. Wat dreef hem? Wat doet hij? Hoe woont hij? Hoe ziet zijn achtkoppige gezin eruit?
Skype-gesprek aflevering 5 met Niek Schreijer. 

We vieren het op de vijfde mei, maar verreweg de meeste Nederlanders waren toen al bevrijd. Op de eerste april, de eerste paasdag van 1945, reden Canadese en Engelse redders door Hengevelde. Waarschijnlijk waren er ook Polen bij. En er was luchtsteun van de Engelsen. Ze verjoegen de laatste Duitsers en zorgden ervoor dat de ontgoocheling en de stress van de Tweede Wereldoorlog uit de lichamen van de dorpsbewoners wegtrok. Het is de dag dat een deel van de Achterhoek en Twente weer opgelucht door het leven kon gaan. De oorlog zat erop. Vrijheid, feest, wederopbouw.
Ik zit exact 70 jaar later aan de stamtafel van Café De Gebrande Waateren met vier krasse knarren: Miny Olthof-Veehof (84), Louis Smit (87), Ruud Stoop (95) en Theo Nollen (85). Ze waren erbij toen de Duitsers verjaagd werden. De eerste april van 1945, eerste paasdag, zal nooit meer uit hun geheugen gaan.

Foto boven: Miny vertelt. Van links naar rechts luisteren Bernard Varenbrink, Theo Nollen, Louis Smit, Ruud Stoop en Gijs Eijsink naar haar verhaal.

Het duurde even, maar hier is dan de slotaflevering van de serie over de Wegdammer Indiëgangers met aandacht voor Harrie de Witte en Jan Wielens. Ook dat moeten dappere mannen geweest zijn, want Harrie ging als vrijwilliger naar de oorlog in Indië. Hij en Jan waren marinier en dat waren (en zijn nog steeds) de militairen die na zware trainingen ingezet werden voor de heftigste klussen tijdens de oorlog.
Het is jammer dat de Wegdammers niet veel hebben prijsgegeven van hun belevenissen. Sommigen hebben nog jaren last gehad van de oorlog. Ze mochten er niet over praten en/of konden het niet. Ze wilden de vreselijke situaties waarin ze terecht waren gekomen voor zichzelf houden of spraken er slechts over met lotgenoten. We moesten het doen met de overlevering, met een dagboek zoals dat van Harrie de Witte en Theo Eijsink, maar daarin staat weinig tot niets over de oorlog zelf. En ik mocht de verhalen optekenen van Indiëgangers die nog onder ons zijn, maar ook zij lieten niet altijd het achterste van hun tong zien. De reden daarvan is bekend. 

Aflevering 6 en tevens het slot van deze serie biedt een ruime inkijk in het soldatenleven van Harrie de Witte, waarbij vooral de periode aan bod komt voor hij in de echte oorlog op Java terechtkwam. Jan Wielens sluit de rij. Verder heb ik aflevering 4 nog wat aangevuld, omdat ik meer informatie heb gekregen over de diensttijd van Gerhard Tijhuis in Indië. Ik dank al degenen die me geholpen hebben met deze serie. En mochten er nog lezers zijn met meer informatie over de Wegdammer Indiëgangers, neem dan aub contact op met mij. Hoe vollediger, hoe beter.

all4gsm

Dorpsagenda powered

sio

agendahvelde

De verhalen van Gijs worden u aangeboden door

Reacties van lezers

Koop bij onze sponsoren

waar

WN op socialmedia

Zoeken op deze site!

Spreuk van de week

Spring altijd in het diepe.

Het ondiepe doet namelijk zeer

Tip spreuk: [email protected]

Koop bij onze sponsoren

Koop bij onze sponsoren