woensdag, 19 juni 2019 05:27

Grote Wegdamse gezinnen, aflevering 8 - Familie Spekreijse (Needsestraat)

Geschreven door
De serie Grote Gezinnen vervolgen we met de familie Spekreijse van de Needsestraat. Ze waren woonachtig in het bekende herenhuis tussen de Kolenbrander en het sportpark. De aimabele vader Johan was de man met het unieke beroep van botermaker. Dat was hij op de melkfabriek. Hij was getrouwd met de al even vriendelijke Dika. En daaruit komen dan weer vriendelijke kinderen voort. Met behulp van Ine, de jongste van het stel, riepen we de familie bij elkaar om terug te blikken op een groot en gezellig gezin.
(foto: 31 mei 1938 - Het bruidspaar Johan en Dika Spekreijse-Wekdam)
033 Familie foto 1955
1955. Achterste rij: Minie, Christien, vader Johan, moeder Dika met Ine, Henk; voorste rij: Annie, Rikie, Gerard, Lies, Maria, Gerda

‘WE WAREN EN ZIJN EEN HECHTE FAMILIE’


Hij was bekend in het hele dorp en omgeving. Niet alleen als botermaker en regelaar op de melkfabriek aan de Goorsestraat, maar ook als verkoper van Turkenburg-zaden en door zijn job als schetser van kalveren.
Johan was bij de familie Spekreijse de op een na oudste in een gezin van tien kinderen. Gerhard, de bakker, kwam boven hem. De aanwezige kinderen van Johan (Jehan in het Twents) weten ook dat hun vader zeer gezien was bij de mensen die hij kende en hielp. Gerda omschrijft hem als lief. ‘Ik heb nooit een tik van hem gehad. Als hij je aankeek, wist je genoeg. Ik weet nog goed dat we naar buiten renden als we hem bij Klaver over de Goorsestraat naar huis zagen komen. Dan renden we naar buiten en mocht een van ons het laatste stukje voor op de fiets en een mocht er achterop.
Lies noemt hem een harde werker. ‘Dat deed hij om rond te komen. Soms mochten we hem helpen. Bijvoorbeeld als er een fokveedag was, dan knipten we lintjes voor de koeien die in de prijzen vielen. Met zijn drieën brachten we de Volkskrant rond. Als het geld binnenkwam, kregen we een rijksdaalder in de spaarpot.’
078 JHS 1995
JOHAN

Henk vertelt dat zijn vader heel gezien was. ‘Hij zat in de veeverbetering en reed daarvoor dagelijks langs de boeren om met de hand de pas geboren kalveren te schetsen.’
De Spekreijses beschrijven het dagelijkse leven van hun vader Johan. ‘Hij begon ’s morgens soms al om vier uur te werken. Dan moest hij op de fabriek de ketel aansteken. Hij gleed altijd op zijn klompen over de natte vloer van de fabriek. Zodoende versleet Johan vier paar per jaar. Na het eten sliep hij altijd een half uur met de krant over zijn hoofd. Hij was ook vaak in de groentetuin te vinden, maar dat was meer noodzaak dan plezier. En dan hadden we in de schuur nog een big die vet gemest werd en nog een pink en wat kippen.’
Gerard: ‘Hij zat ook in het bestuur van de KAB, de katholieke arbeidersbeweging. Regelmatig kreeg hij jongens over de vloer die in de ww zaten, die hem om advies kwamen vragen. Dan keken ze samen of ze een baas konden vinden.’
Zeker is wel dat hun vader ondanks zijn verantwoordelijkheid op de plaatselijke melkfabriek, ook maatschappelijk zeer actief was. Naast de KAB zat hij in het bestuur van Con Brio, de accordeonvereniging. Henk en Annie hadden les op dat instrument.
‘Ik speelde blokfluit’, vult Lies aan, ‘maar dat moest altijd in de voorkamer gebeuren. “Dat gejank”, zei onze mama dan.’
Wat ook bijzonder is om te melden, dat is de leeftijd waarop Johan zijn rijbewijs heeft gehaald. Hij was al 59. Daarna kocht hij een DAF en later een Ford.
Ze vertellen over de jeugdjaren van Johan die geboren is op 29 januari 1913. Zijn ouders stierven op relatief jonge leeftijd, 41 en 43. ‘Hij heeft veel voor de anderen geregeld. Tante Dinie bijvoorbeeld heeft lange tijd bij ons ingewoond en ook bij onze oom Gerhard van de bakker.’

Pa en Ma Needsestraat 2DIKA
Hun moeder Dika Wekdam (van 6 maart 1910) kwam uit een klein gezin. Ze was bijna drie jaar ouder dan Johan met wie ze trouwde op 31 mei 1938.  Dika had twee zussen. Hanna woonde op hun ouderhuis, één huis verder aan de Needsestraat en was getrouwd met GerritJan Rupert. Leida was kloosterzuster.
Annie: ‘Mama was een echte huisvrouw’.
Gerard: ‘Een echt moedertje.’
Lies: ‘Elke morgen stond ze klaar met een kopje cacao en een beschuit. Dat moesten we nuttigen, anders kwam je niet weg.’
Gerda: ‘Zij riep ons ’s morgens als we moesten opstaan. Als pa tussendoor even thuiskwam, stonden we al naast ons bed. Want slapen konden we goed. En ’s avonds tikte pa tegen de trap als we nog aan het praten waren. “Slapen”, riep hij dan, “en ook niet fluisteren.
027 Needsestraat 2 omstreeks 1960Annie: ‘Ze was er altijd voor je. Elke dag stond het eten op tijd klaar. Wat ik altijd onthouden heb, is de manier waarop ze het vlees verdeelde als we af en toe op zondag een gebraden kip op tafel hadden. Iedereen kreeg dan altijd hetzelfde stukje.’
Gerda: ‘Ma was niet sterk. Ze had vaak migraine. Misschien kwam het wel door het grote gezin. Dat betekende heel wat voor een moeder.’

DIKA EN HANNA
Ze vertellen ook over de bijzondere connectie die hun moeder Dika had met haar zus Hanna, die dus honderd meter verder woonde. Hanna kwam elke morgen bij haar zus op bezoek en ’s middags gebeurde hetzelfde, maar dan andersom. Dan ging Dika door het poortje via het weiland even op bezoek bij Hanna.
hannaNog een ongewoon detail, toeval of niet, maar beide zussen kregen elf kinderen. Dika kreeg drie zonen en acht dochters, Hanna (foto rechts) baarde acht zonen en drie dochters.
Ook de kinderen van de twee zussen kwamen over en weer bij elkaar. ‘Bij Rupert noemden de kinderen hun ouders vader en moeder. Wij zeiden vader en tante Hanna tegen hen. Toen GerritJan op het ziekenhuis lag, zeiden wij dat vader ziek was. En toen ze 25 jaar getrouwd waren, zeiden wij dat vader en tante Hanna 25 jaar getrouwd waren. De mensen snapten daar niks van.’

FAM ANNO 2019
2019. Vlnr Lies, Maria, Gerard, Annie, Gerda, Ine en Henk.  

ELFTAL

LiesWe stellen de acht dochters en drie zonen van Dika en Johan eerst maar even wat nader voor. Dan weten de meeste Wegdammers weer met wie we van doen hebben. Ik ga op het rijtje af.
Lies is van 27 april 1949 en viert dus sinds een tijdje haar verjaardag tegelijk met onze koning. Ze woog bij de geboorte 12.5 pond en heeft daarmee het record van de familie achter haar naam staan. Ze trouwde in 1971 met de ruim anderhalf jaar oudere Gradus Blikman uit Nijverdal die jarenlang werkte als penitentiair inrichtingswerker oftewel gevangenbewaarder. Lies en haar man wonen sinds 1975 in Zutphen. Daarvoor woonden ze een tijdje in Nijverdal. Ze hebben twee dochters en vier kleinkinderen. Lies heeft in haar werkzame leven twee verschillende beroepen uitgeoefend. Ze was vanaf 1971 kraamverzorgster, was daarna een paar jaar thuis, vervolgens ruim 20 jaar bedrijfsleidster bij een bakker en werkte daarna weer in de kraam.

mariaMaria is van 29 oktober 1950. Ze werkte in het bejaardenhuis Sint Jozef in Delden. In 1979 trouwde ze met Gerard Cattier en ging bij hem wonen op diens ouderhuis aan de Beldsweg. Ze kregen twee dochters. Gerard overleed op 27 april 2000 aan kanker. Maria heeft intussen vijf kleinkinderen.

Gerard wordt in september 67. Hij is getrouwd met de Engelse en één jaar jongere Roosmary Bullingham. Ze wonen in Bad Bentheim en hebben geen kinderen. Gerard werkte als werktuigbouwkundige bij Shell op boortorens in verschillende landen. Qatar, Schotland, Nigeria, Oman en Syrië. Hij werkte bij Shell overigens ook op de administratie en als bibliothecaris.
annieAnnie is van 13 november 1943. Ze werkte in de huishouding bij Levers in Delden en later nog bij bakker Strengers en in de bejaardenzorg in Neede. Ze trouwde eind ’65 met de drie jaar oudere Jan Emaus uit die plaats die onder meer gewerkt heeft bij Bueno en Alchim in Neede en bij Timmerije in Noordijk. Annie en Jan kregen vijf kinderen. Hun zoon Robert verongelukte dodelijk toen hij 21 jaar was. 'Hij was naar Borne geweest. Op de terugweg werd hij in Bentelo geraakt door een veewagen. Waarschijnlijk heeft hij een inschattingsfout gemaakt, toen die wagen ineens een zijweg insloeg. Domme pech, noem je zoiets.' Annie en Jan waren op vakantie in Kroatië en kregen daar het droevige nieuws per telefoon te horen. ‘Ik dacht dat ik door de grond ging’.
Naast Robert kregen Annie en Jan nog twee zonen en twee dochters. Ze hebben 9 kleinkinderen.

Gerda is van 4 mei 1946. In 1970 trouwde ze met Gorenaar Johan Kosters, die timmerman van beroep is. Ze kregen twee kinderen en hebben vijf kleinkinderen. Gerda woont in Goor en werkte vroeger bij dokter Booijink en later in de pakketbezorging.

ineOnze gastvrouw Ine is de jongste. Het nus-ei. Ze trouwde in ’76 met Rudie Westerbeek. Ze hebben drie kinderen en twee kleinkinderen en wonen in Hengevelde. Ine werkte bij Ten Hoopen in Neede als huishoudelijke hulp en in de winkel en loste daarna Gerda af bij dokter Booijink en later bij Mevrouw Booijink. Ze werkte er 42 jaar. De laatste vijf jaar werkt ze bij Bob en Liesel van Loon. Rudie was chauffeur bij een patatboer en eierhandelaar. Daarna 40 jaar in de beton bij Molenbaas als chauffeur en als mengmeester.

henkHenk is geboren op 30 juni 1942. Hij is in 1968 getrouwd met Rikie Meijerink. Ze wonen in Holten en hebben twee kinderen en vier kleinkinderen. Henk werkte als onderwijzer in Haaksbergen en daarna aan de ULO in Rijssen als leraar aardrijkskunde en economie-vakken. Toen hij nog jong was, verdiende hij er graag in de zomer nog iets bij in de melkfabriek. Rikie werkte bij Très Chic en na hun trouwen ook in de pakketdienst.

MINIE EN RIKIE
Niet aanwezig zijn Minie en Rikie. Minie (van december 1940)  staat voor een pittige operatie en Rikie woont in Purmerend en dat is niet naast de deur. Minie is getrouwd met Bennie Ensink en woont in Bornerbroek. Ze werkte bij Très Chic en Steenman (Neede). Ze hebben twee zonen en drie kleinkinderen.
Rikie (van 28-12-1947) is getrouwd met Peter Wilson uit Amsterdam. Ze leerden elkaar kennen tijdens een vakantie in het Zwarte Woud. Ze hebben twee zonen en ze wonen in Purmerend. Rikie werkte als ziekenverzorgster in Delden, Groenlo en Amsterdam.
038 Christien 19 jrRikie was in de jaren zestig van plan non te worden en woonde in een klooster in Boxmeer. Ze stelde al een tijdje het doen van de eeuwige geloften uit, tot ze uiteindelijk besloot uit te treden. Dat was in 1972.

CHRISTIEN
Twee kinderen van Johan en Dika zijn niet meer onder ons. Ze kregen in mei 1945 een zoontje dat ze Gerard noemden. Hij overleed na drie dagen. (In 1952 kregen ze weer een zoon. Ook hij kreeg de naam Gerard. Over hem schreven we hierboven reeds.)
De oudste van de elf kinderen – Christien (foto) – is geboren in 1939. Ook zij is overleden. Dat gebeurde op 3 mei 1989 in Israël tijdens een vakantie die haar man Henk Wegdam aangeboden had gekregen van het bedrijf Interwand, waar hij werkte. Het zou de eerste vliegreis worden van Christien. Ze was er wat angstig over en groette iedereen van de familie voor ze vertrok. Alsof ze voorvoelde dat het de laatste keer was. Dat bleek inderdaad het geval te zijn, want ze overleed daar plotseling.
Christien en Henk woonden in Neede. Ze hebben drie kinderen, vijf kleinkinderen en intussen zijn er alweer drie achterkleinkinderen geboren.

RECHTVAARDIG
Terug naar de jeugd van al die Spekreijses aan de Needsestraat.
Waren Dika en Johan streng? ‘Nee, niet echt’, zegt Lies. ‘Maar wel rechtvaardig.’
gerardso‘Als het ja was, was het ja en nee was nee’, vullen de anderen aan. ‘En de jongens hadden een streepje voor. Van hun tweeën hing een foto in de kamer.’
Gerard (foto rechts) ontkent dat niet. ‘Ik geloof wel dat ik een beetje verwend was’, zegt hij.
‘Maar’, zegt Annie, ‘we hadden altijd genoeg te eten.’
Maria: ‘Ik weet nog dat Lies en ik, als we moesten werken met de Kerstdagen, niet hoefden af te wassen.’
Gerard: ‘Als we ergens toestemming voor nodig hadden, gingen we naar ma en die zei dan: ga maar naar pa. Hij loste altijd alles heel slim op en wist ook precies wat we uitspookten.’
Maria: ‘Op zondag kregen we vijf cent om snoep te halen.’
Lies: ‘Als we met het rapport van school thuiskwamen, keken ze eerst naar de cijfers voor, godsdienst, gedrag en vlijt.’
gerdaGerda (foto): ‘Ze vonden het belangrijk dat de meisjes naar de huishoudschool gingen, want die zouden gaan trouwen en moesten dan hun eigen huishouding kunnen runnen. Dat was vanzelfsprekend in hun ogen. De jongens werden gestimuleerd om door te leren, want die moesten een gezin draaiende kunnen houden. Maar we hebben daar geen negatieve gevoelens over. Dat was toen zo.’
Lies: ‘Onze ouders vonden ook dat we moesten sparen, we moesten meedoen aan de Zilvervloot. Pa hield het bij 300 gulden per jaar.’

De acht kinderen van Johan en Dika kijken unaniem met een heel positief gevoel terug op hun jonge leven. ‘Je had overal grote gezinnen. Waar we gingen spelen, hadden ze er ook veel’, zegt Gerda.
Annie: ‘Ik was altijd bij de Pelle en daar moest ik dan aardappels schillen en dat moest ik bij tante Hanna ook altijd.’
 
074 Pa Ma 1989GELOVIG
Het katholieke geloof speelde ook een belangrijke rol in het gezin. ‘Normaal. We volgende de regels van de kerk’, zegt Gerda.
Annie: ‘We gingen elke zondag naar de kerk. We hadden vijf plaatsen en waren met twaalf. Dus moest goed bekeken worden  wie naar de vroegmis ging en wie naar de hoogmis. Papa ging altijd naar de zogenaamde melkboerenmis. Dat was een snelle mis tussendoor voor onder andere de werknemers van de melkfabriek. En ’s middags kregen we dan nog de vraag wie er naar het Lof ging. En dan zei mama: “Ie ok. Ie kunt t ook wa wochtn.” Elke maand moesten we een keer biechten.’
1989>>
Wat ook nog vermeld wordt door de aanwezigen, is de vraag die ze kregen als bekend werd, dat ze verkering hadden.
“Is hij katholiek?”
Gerda: ‘Ma zei altijd: “Ik kan het aan zijn gedrag wel zien”.
‘En hij moest goed kunnen kaarten’, herinnert Lies zich. ‘Want dat werd heel veel gedaan bij ons. En wie het niet kon, moest het leren.’

SLOTWOORD
Dika is plotseling overleden op 11 januari 1991. Johan overleed ruim tien jaar later op een historische datum, 11 september 2001.
Het slotwoord van het achttal is mooi en veelzeggend. ‘We waren en zijn een hechte familie. Elke verjaardag zijn we bij elkaar.’
Lies sluit af: ‘Die Spekreijses? Daar komt niemand tussen.’
 
001 Familie Opa en Oma Spekreijse
Het gezin waarin Johan als een-na-oudste opgroeide. Vlnr Minie, Anne, Riek, Opa, Herman, Marie, Bernhard, Marinus, Oma, Johan zelf, Dinie, Gerhard.
 
030 Pa Henk Gerard 1
De mannen van het gezin Spekreijse. Vlnr Henk, Gerard, Johan
 
076 Boterrmaker JH Spekreijse Ambachten Hengevelde
 In en Om de Boerderij was jarenlang een druk bezocht onderdeel van de Zomerfeesten. Johan demonstreerde er het maken van boter.
  
bidprentje zoontje
 
foto samen
Het jaarlijkse familiefeest is van de complete familie is een traditie geworden bij de Spekreijses. Gerard: 'Pa en Ma vonden familie altijd erg belangrijk en hebben heel wat kilometers in hun Dafje en later Ford Escort gemaakt om kinderen en kleinkinderen te bezoeken. De meeste waren redelijk in de buurt gebleven op een enkele uitzondering na. Elk jaar wordt het feest georganiseerd door een van de kinderen, het begon bij de oudste en gaat zo door naar de jongere. Altijd op de eerste zondag van juli, zodat ieder die wil komen de dag vrij kan houden. Tot op heden is het altijd een groot en gezellig feest, drankje hapje en spelletejes.'
Deze foto is in 2004 gemaakt bij de Bonaire (ten Dam) aan de diepenheimsestraat.
 
personeel melkfabriek
Het personeel van de melkfabriek van de firma Brummelhuis waar Johan een belangrijke coödinerende functie bekleedde en tevens als botermaker fungeerde. Vlnr staand : 
Johan Spekreijse, Bernard ter Doest, Graads Escher, Tonny ter Doest, Theo Wegdam, Antoon Hafkamp, Herman Semmekrot, Ferdinand Broekhuis, Gerrit Velthuis. 
Zittend vlnr 
Harry de Witte, Johan Rensink, Johan Vossebeld, Ruud Stoop, Bernhard Koebrugge en Bernhard Roewen.  
 
 
 
Laatst aangepast op woensdag, 11 september 2019 14:35
Redactie WN

De redactie van WegdamNieuws.nl bestaat uit Arthur Schoneveld en Raymond Wegdam. In samenwerking met enkele gastredacteuren proberen zij Hengevelde en omstreken dagelijks te voorzien van het laatste nieuws!

3 reacties

  • Reactielink Doreen maandag, 22 juli 2019 12:27 Geplaatst door Doreen

    Ik ben Ldia Ann uit de VS. Mijn man liet me zonder reden achter op 13 juni 2010. Hij ging bij een andere vrouw wonen, ik had zin om mezelf te doden en ik heb zoveel spellers geprobeerd, maar het mocht allemaal niet baten. Mijn leven was erg bitter en bedroefd. Op een dag vertelde een vriend van me over deze spreukgieter, Great Mutaba genaamd, die haar hielp in haar eigen situatie toen haar man haar verliet. Maar in eerste instantie geloofde ik het niet omdat ik er zoveel had getest en het werkte niet. ze smeekte me verder, dus besloot ik om deze spreukgieter Great Mutaba te proberen. Ik nam contact met hem op en ik vertelde hem mijn problemen en gaf hem alle nodige informatie die hij nodig had. Hij lachte gewoon en zei me dat ik me nooit zorgen hoef te maken dat mijn man me binnen twee dagen terugbelt en ik geloofde, en nadat hij klaar was met het uitschelden belde mijn man me en begon te bedelen. Hij verontschuldigde zich en kwam terug naar me om te huilen voor een tweede kans. Vandaag leven ik en mijn man gelukkig als nooit tevoren. Ik kan echt zeggen dat deze spreukgieter krachtig is vanwege zijn werk, mijn man is weer thuis. Ik ben nu een heel gelukkige vrouw en sinds hij me liefde heeft getoond zoals nooit tevoren. Bedankt Great Mutaba. Ik zal je voor altijd dankbaar zijn. Je kunt hem bereiken via zijn e-mail: greatmutaba @ yahoo . com of greatmutaba @ gmail . com) hij zal elk probleem oplossen waarmee je nu geconfronteerd wordt. Neem contact op of voeg hem toe op whatsapp (+234 805 468 1416) en zie zijn werk. nogmaals bedankt Great Mutaba.

    Rapporteren
  • Reactielink Ben Lansink woensdag, 19 juni 2019 19:43 Geplaatst door Ben Lansink

    Excellent article Familie Spekreijse (Needsestraat) June 19, 2019.

    My mother, in the photo "The family in which Johan grew up...", was Johan's sister. I first met Johan and his family in 1966 when I returned to Haaksbergen to attend my grandfather's funeral, Berend Jan Lansink. My first cousin Annie married my first cousin Jan Emaus.

    We are more than family, we are good friends, we / they visit often.

    Thank you.

    Rapporteren
  • Reactielink Gerard Wegdam woensdag, 19 juni 2019 08:27 Geplaatst door Gerard Wegdam

    Wat een geweldig mooi stuk over mijn familie .

    Rapporteren

Laat een reactie achter

Reacties van iedereen die worden direct, zonder tussenkomst van de redactie, op de site geplaatst. We gaan ervan uit dat je op een fatsoenlijke manier reageert en inhoudelijk op elkaar reageert. De reacties gaan over het onderwerp van discussie, niet over de personen die de reacties plaatsen. Reacties met beledigingen of scheldwoorden worden verwijderd.