Goorsestraat – aflevering 4 – Familie Hartgerink

1969. Herman en Marie Hartgerink voor hun huis aan de Goorsestraat
 
In de jaren vijftig was de Goorsestraat in het centrum van Hengevelde nog niet zo volgebouwd als tegenwoordig. Zo had je aan de Goorse kant voorbij de melkfabriek eerst een weiland. De bedrijven van Ten Thije en slagerij Brummelhuis kwamen later. Het eerstvolgende huis was dat van Herman en Marie Hartgerink oftewel Kèmpers Herman en Beerninks Marie, waar thans mevrouw Koenderink woont. Deel 4 van de serie over de Goorsestraat in de jaren vijftig: de familie Hartgerink.

Als de dood voor donder en bliksem
Hoe groot is de wereld van verschil tussen de jaren vijftig in de vorige eeuw en nu. Ik luisterde naar de verhalen van Marietje Hartgerink, net als ik woonachtig in Hengelo. Huize De zoete inval zou je haar huis en dat van haar man Gerard aan de Landmansweg kunnen noemen. Buurtgenoten en familieleden weten dat bij Marietje de koffie altijd klaar staat. Ik zat er deze dagen twee keer, smulde er van de heerlijke, zelf gekweekte aarbeien, maar luisterde vooral naar Marietje die geboren en getogen is aan de Goorsestraat in Hengevelde.

Dat je toentertijd drie fietsenmakers had in het dorp (Ten Elzen/Bouwman, Zwienenberg en Herman Hartgerink, de vader van Marietje), dat is allereerst al een bijzonderheid. Niet meer voor te stellen. Het verschil tussen toen en nu komt ook heel goed tot uiting in de gewoonten van Herman en zijn vrouw Marie. Ze bouwden hun huis aan de Goorsestraat, maar legden geen waterleiding aan. Dat vond Herman niet nodig, want dat hadden ze in zijn oudershuis aan de Kerkstraat ook niet, was zijn uitleg. ‘We hadden dus een pomp. Als ik me wilde wassen, nam ik een bakje water mee naar mijn kamer’, vertelt Marietje.

Onweer
Een gewone wc hadden ze ook niet. ‘Dat kon volgens hem ook wel op zo’n ouderwetse plee met een gat in het midden, zoals ze in zijn oudershuis ook hadden. Na zijn overlijden hebben we meteen de waterleiding aan laten leggen, een douche en een normale wc.’ Marietje benadrukt wel dat zij en haar zus Ria alles van haar vader gedaan konden krijgen. ‘We kregen alles wat we vroegen. Hij vond het altijd goed. We kregen eerder iets bij hem voor elkaar dan bij mama.’
Ook bijzonder was Hermans extreme angst voor onweer. Hij was, zo vertelt Marietje, als de dood voor donder en bliksem. ‘We moesten dan van hem drie lagen kleren over elkaar aan doen, omdat door het onweer het huis in brand kon vliegen. Mama moest een palmtakje met wijwater aansteken boven de kachel. Een paar keer begon het hier in Hengelo te onweren, terwijl mijn moeder op bezoek was. Dan ging ze als een speer met de fiets terug naar Hengevelde, omdat mijn vader zo bang was.’

 
De zusjes Marietje (rechts) en Ria
 
Brommer
Herman deed vroeger alles op de brommer, zelfs als hij aan de overkant bij Hafkamp een zak meel moest halen voor het varken. Hij hield namelijk geen koe, geen kalf of kippen daar aan de Goorsestraat, maar wel een varken.
Overal zag je hem rijden met de brommer. Op een keer brak hij zijn neus toen hij over de kop was gegaan. Hij drukte zelf de neus weer recht en deed er een paar dikke pleisters op. “Groeit wel weer aan”, schijnt hij toen gezegd te hebben.
Hij was ook uitermate zuinig. ‘Als je op de markt in Hengelo iets kon kopen wat een dubbeltje goedkoper was dan in Hengevelde, reed pa er met de brommer heen’, zegt Marietje. Ze vertelt ook van de grootste hobby van haar vader. Dat was de jacht. ‘Ze hadden hun terrein rondom de boerderij van Ten Heggeler, de Bolscher. Hij deed dat samen met Henk en Arnold van de Bolscher. Ik weet nog dat hij me vroeg om even iets iets uit de kelder te halen. Ik was een jaar of zes. Ik schrok me dood. Lag daar een ree op de vloer.’

Borrel
Marietje heeft louter goede herinneringen aan haar vader en moeder die bekend stonden om hun gastvrijheid. ‘Wie zijn fiets liet repareren door pa, kreeg er een borreltje bij. Je kon altijd bij hem terecht. Ook op zondag of op feestdagen. “Ga zitten, dan krijg je koffie of een borrel”, zei hij dan. Ze kregen er ook nog een beschuit met kaas bij en ondertussen plakte pa de band.’ Hij kaartte graag, samen met zijn broer Bernard en met overbuurman Hafkamp. Ook daarbij ontbrak het borreltje niet. Als Herman en Marie een dagje uitgingen, was dat bijna altijd met Gerhard en Dina Jannink. Gerhard kwam als melkventer voor de Weddehoen uit Goor elke morgen rond de klok van tien bij Hartgerink langs, waar dan een kop koffie voor hem klaar stond en waar Marie hem voorzag van het laatste nieuws. Marie was een bekende persoonlijkheid in Hengevelde. Vaak bracht ze zelf de gasflessen rond naar de klanten. 'Ze stond graag vooraan, ging overal achteraan, was bij het carnaval betrokken en later bij de bejaardensoos.' Het was een vrouw die geen blad voor de mond nam. Iedereen kende de sympathieke vrouw die als Marie ten Dam uit Bentelo afkomstig was. Erve Beernink is de naam van haar oudershuis. 

Twee dochters
Herman en Marie trouwden op 19 juli 1944. In 1950-’51 bouwden ze het huis aan de Goorsestraat op het stukje grond dat ze daar gekocht hadden schuin tegenover de families Wassenberg en Hafkamp. Kamp woonde naast hen met het betonbedrijf, waar Herman ook wel eens een paar handen toestak als ergens een kelder gemaakt moest worden of beton gestort werd.
Ze kregen twee dochters. Marietje woont zoals gezegd in Hengelo. Ze is onlangs 68 jaar geworden. Ze is in 1969 getrouwd met Gerard Siemerink. Ze hebben een dochter en een zoon en drie kleindochters. Ria is 66 jaar. Ze is getrouwd met Bert Collignon. Ze wonen in Hapert, waar Ria een actieve inwoonster is. Ze hebben twee kinderen en vijf kleinkinderen.

Herman Hartgerink is op 28 februari 1982 plotseling overleden. Hij was toen 78 jaar. Hij had ’s avonds nog gekaart. Toen zijn vrouw hem ’s nachts op enig moment miste, vond ze hem dood in de kamer.
Marie Hartgerink-Ten Dam overleed bijna 16 jaar later ook aan een hartstilstand. Ze was toen 86 jaar.
De dochters verkochten het huis aan Jan Koenderink en zijn vrouw. Die trokken er rond Kerstmis 1998 in. Ze hebben er vijftien jaar gewoond. Jan Koenderink is onlangs overleden. Zijn vrouw heeft het huis thans te koop staan. Ze wil kleiner gaan wonen.
  

 Marietje (links) en Ria in 2009