zaterdag, 14 september 2019 06:07

Het mysterie van het keldertje op het kerkhof

Tijdens een bezoek aan de Hengeveldse historicus Ton Brummelhuis kwam het gebouwtje op het Hengeveldse kerkhof ter sprake. Daar zou een kelder onder zitten waarvan ik in ieder geval niet van op de hoogte was maar het intrigeerde mij enorm. Grafdelver Hennie Averdijk gebeld die gelijk met mij op de fiets stapte richting de voor mij mysterieuze plek. Daar aangekomen bleek het voorste gedeelte toch wel in gebruik, maar de dichtgemetselde boog achter in de hoek riep meer vragen op dan antwoorden. Ton gaf college:

Vandaag weer eens een bijdrage van Benny Brummelhuis met foto’s die gemaakt zijn door oud Wegdammer Toon Klaver, die het artikel interessant maken.
Tijdens het bombardement van 17 juli 1943 op Hengevelde, werden onder andere de kerk en pastorie getroffen. Pastoor Weller en beide pastoorsmeiden waren tijdens het bombardement in de pastorie. Er viel bommen in de pastorietuin vlak naast de kerk. Hoewel er geen voltreffer was, werden de kerk en pastorie zwaar beschadigd. Hierbij werd de keuken, die de verbinding vormde met de kerk, geheel werd weggeslagen. Ook de achtermuur van de pastorie was ingestort. Pastoor Weller en de pastoorsmeiden lagen onder het puin. Gezien de omstandigheden hebben ze het er goed van afgebracht. De pastoor hield er een gebroken pols aan over en de pastoorsmeiden brachten het er met lichte verwondingen van af. Aangezien pastoor Weller reeds op leeftijd was en zijn gezondheid nogal broos, werd hij genoodzaakt zijn ambt over te dragen. Pastoor Kormelink werd als de nieuwe pastoor verantwoordelijk voor het herstel van de kerk.

Via diverse mondelinge overleveringen is bekend dat er in Hengevelde tijdens de Tweede Wereldoorlog twee zoeklichten hebben gestaan. Deze stonden net iets buiten het dorp, tegenover de boerderij van de familie Pelle aan de huidige Haaksbergerstraat 6. Op deze locatie stonden tevens één of twee barakken. Zoeklichten zijn grote schijnwerpers die in de Tweede Wereldoorlog werden gebruikt om in het donker de geallieerde vliegtuigen op te sporen. Als er een geallieerd vliegtuig in het vizier kwam, dan gingen de Duitse jachtvliegtuigen er meteen achteraan. Deze jagers stonden opgesteld op vliegveld Twente en konden zeer snel ter plekke zijn. De geallieerde vliegtuigen vlogen ‘s nachts zeer laag om op deze manier letterlijk onder de radar te blijven. Wanneer ze ontdekt werden, maakten ze zo snel mogelijk hoogte. De zoeklichten zorgden ervoor dat de vliegtuigen in beeld kwamen en bleven, om zo de Duitse jagers bij te staan. Het is niet bekend of het luchtafweergeschut “FLAK” in Hengevelde en nabije omgeving werd ingezet. FLAK staat voor Flugabwehrkanone. Het lijkt er op dat de “FLAK” hier niet gebruikt is, want van de ooggetuigen kon niemand zich een luchtafweergeschut herinneren. Het is ook niet aannemelijk, juist omdat vliegveld Twente zo dichtbij lag. Volgens één ooggetuige en één indirecte bron zou er ook bij “Pieperiet” mogelijk een zoeklicht hebben gestaan. “Pieperiet” ligt aan de huidige Bentelosestraat vlakbij de rotonde met de Haaksbergerstraat. Het is echter zeer twijfelachtig of er bij “Pieperiet” daadwerkelijk zoeklichten hebben gestaan.

Zoeklichten zijn grote schijnwerpers die in de Tweede Wereldoorlog werden gebruikt om in het donker de geallieerde vliegtuigen op te sporen. Als er een vliegtuig in het vizier kwam, dan gingen de Duitse jagers er achteraan of het afweergeschut werd gebruikt. Het is niet bekend in de Stegenhoek en omgeving het afweergeschut “FLAK” werd ingezet. “FLAK” staat voor Flugabwehrkanone.
Via vijf mondelinge overleveringen is bekend dat er tijdens de Tweede Wereldoorlog bij Hartgerink in de Stegenhoek zoeklichten gestaan hebben. Het adres van Hartgerink “De Kas” is tegenwoordig Kinkelerweg 12 en ligt in de gemeente Haaksbergen. Tevens stonden er naast het erf een aantal houten barakken en twee of drie grote zandhopen. Deze zandhopen waren opgeworpen tegen een houten constructie. Het waren relatief hoge bulten zand begroeid met gras en in het midden voorzien van een grote open ruimte. Deze binnenruimte was van twee kanten toegankelijk via smalle gangen die in het midden een knik vertoonden. Een soort loopgraaf. Zie bijgaande tekening.
woensdag, 10 oktober 2018 05:34

Familie de Krake in Hengevelde

In de Bennie Brummelhuis serie hier een artikel over de familie Waanders, bij velen bekend als ‘de Krake’. Waar komt deze naam vandaan? We gaan ver terug in de 19e eeuw en wel naar Antonie Krake:
Antonie Krake, van beroep marskramer, werd op 28 mei 1843 geboren te Enter in de gemeente Wierden. In 1875 kwam Antonie samen met zijn vrouw Diena Spenkelink naar Ambt Delden. Zij gingen wonen in de buurschap Zeldam. Twee jaar later kwam Dina te overlijden. Op 22 november 1877 hertrouwde Krake met Wolthuis. Waarschijnlijk was haar voornaam Aleida, want in zowel het burgerlijke huwelijk als het kerkelijke huwelijk wordt zij Aleida genoemd. In enkele andere bronnen staat zij als Henrica te boek. Uit dit huwelijk werd op 4 juli 1880 te Zeldam een dochter geboren. Zij kreeg de naam Dina. Aleida Krake, geboren Wolthuis overleed op 25 november 1885. Een half jaar later trad Antonie Krake in het huwelijk met Berendina Dwars. Dochter Dina was tijdens het overlijden van Aleida amper vijf jaar oud, daarom was Antonie wel min of meer genoodzaakt om spoedig opnieuw in het huwelijk te treden.
De familie Krake in Hengevelde:
Pagina 1 van 6