Steen- en kerkuil bezetten erven in de Hof van Twente

Vrijwilligers van de stichting hofvogels zijn dagelijks druk met het ringen van een ongekende hoeveelheid jonge steen- en kerkuilen. Ook de torenvalken doen dit jaar hun best en bezetten meerdere nestkasten met omvangrijke broedsels. De positieve broedresultaten worden vooral gelinkt aan een overvloedig muizenjaar, een direct gevolg van een goed mastjaar. Maar er waren meer signalen die wezen op een uitzonderlijk goed broedjaar 2026.

Vrijwilligers van de stichting hofvogels zijn dagelijks druk met het ringen van een ongekende hoeveelheid jonge steen- en kerkuilen. Ook de torenvalken doen dit jaar hun best en bezetten meerdere nestkasten met omvangrijke broedsels. De positieve broedresultaten worden vooral gelinkt aan een overvloedig muizenjaar, een direct gevolg van een goed mastjaar. Maar er waren meer signalen die wezen op een uitzonderlijk goed broedjaar 2026.

Goede mastjaren

Ondanks de wisselende weersomstandigheden met hevige regenval en koude aan het begin van het jaar en de daarop volgende droogte en hitteperiodes, is er dit jaar een overvloed aan veel soorten muizen. Eén van de voornaamste voedselbronnen voor onze steen- kerkuilen en torenvalken. De overvloed aan muizen was al te voorspellen aan de hand van de vele eikels en beukennootjes die in de afgelopen herfst en winter in de bossen lagen, met een explosief stijgende muizenstand tot gevolg. Goede mastjaren, met veel eikels en nootjes, leidt tot meer voedsel en overlevingskansen in de winter voor de muizen. Hierdoor stijgt de muizenstand na een dergelijke winterse periode. Uilen en torenvalken profiteren vervolgens tijdens het broedseizoen dan weer van de hoge muizenstand als voornaamste voedselbron.

Jammer genoeg fluctueren goede mastjaren. Dit hangt o.a af van de boomsoorten die niet ieder jaar voldoende eikels en/of nootjes dragen. Goede mastjaren komen dan ook maar eens in de vier of vijf jaar voor.

Investeringen in biodiversiteit nemen hand over hand toe

Hofvogels startte circa 10 jaar geleden met een projectmatige aanpak om de steenuil en kerkuil weer prominent en zichtbaar op de erven in de Hof van Twente terug te brengen middels programma’s als ‘Hof voor de steenuil’ en het ‘Beschermingsplan voor de kerkuil’. Gezamenlijke programma’s, waarin o.a. de gemeente, Landschap Overijssel, IVN’s en scholen samenwerkten. Niet alleen door het plaatsen van nestkasten en het ontwikkelen van een educatief programma. Maar ook door het inrichten van de zogenaamde natuurerven als onderdeel van deze programma’s. Door te investeren in meer en gevarieerde natuur(herstel) op erven en in gebieden dienen deze meer toegankelijk te worden voor allerhande insecten, vogels en kleine zoogdieren. Soorten die het moeilijk hebben en gesteund moeten worden.

Natuurerven

Om aan de voorwaarden van voldoende voedsel in een gevarieerd landschap met veilige broed- en verblijfplaatsen te voldoen investeert Hofvogels met de aanpak ‘natuurerven’. Erven gericht op vergroten van de biodiversiteit om deze meer aantrekkelijk en toegankelijk te maken als territorium voor de steen- en kerkuil. Niet alleen werd al op meer dan 150 erven geïnvesteerd in vele meters heggen, hagen, bomen en bloem-/ kruidenrijkgrasland. Ook zijn steeds meer erfbewoners geïnteresseerd geraakt en gaan ook werkelijk over tot een meer biodiverse inrichting van hun erf in belang van de natuur en natuurbeleving, die zij hierbij willen ervaren. Onduidelijk is nog het causale verband tussen de huidige geboortegolf en de investeringen in natuurerven. Wel werd dit jaar op meerdere natuurerven in de omgeving van Hengevelde voluit gebroed, door zowel de steen- als kerkuil en torenvalk of in combinatie met elkaar.

10 jaar investeringen door Hofvogels betalen zich dit jaar uit. Steen- en kerkuil zijn niet alleen vaste en gewaardeerde bewoners op de erven in de Hof van Twente geworden, maar hun aanwezigheid wordt ook gewaardeerd door erfbewoners. Erfbewoners die in toenemende mate willen investeren in een meer natuurlijke inrichting van hun erf. Wat de toekomst voor deze en de vele andere beschermde en bedreigde soorten in petto heeft zal de toekomst met een steeds wisselende weersomstandigheden moeten uitwijzen. Hofvogels zal in ieder geval ook de komende jaren blijvend investeren in beide- en alle andere dier- /vogel- en insectensoorten die het moeilijk hebben.